1ข้อมูล assay
แบบที่ 1 ใส่ป้ายนำหน้าได้ เช่น D: ... E: ... UEP: ... ไม่ใส่ UEP ก็ได้ ตัวพิมพ์เล็กที่หัว 5′ ของ UEP คือ tail แบบนี้ตรวจได้แค่ primer เพราะไม่มีค่า m/z
แบบที่ 2 ต้องมีคอลัมน์เหมือนไฟล์ assay (มี m/z และ SEQ) ถึงจะจัด well/TAG และ export NC ได้ครบ
แบบที่ 2 ต้องมีคอลัมน์เหมือนไฟล์ assay (มี m/z และ SEQ) ถึงจะจัด well/TAG และ export NC ได้ครบ
2ตั้งค่า
เป้าหมาย ตั้งไว้ก่อนเริ่ม ถ้าทำไม่ได้จริง ระบบจะบอกเหตุผลและเสนอจำนวน well ที่ทำได้
เกณฑ์ตรวจ primer (hairpin, self-dimer, cross-dimer)
สภาวะปฏิกิริยา
เกณฑ์ ΔG (kcal/mol)
| เฝ้าระวัง เมื่อ ≤ | ไม่ผ่าน เมื่อ ≤ | |
|---|---|---|
| Dimer ทั่วไป | ||
| Dimer ที่ปลาย 3′ | ||
| Hairpin |
ชุดเกณฑ์:
ΔG ใกล้ 0 หรือเป็นบวก
ไม่เสถียร = ปลอดภัยติดลบมาก
จับแน่น = เสี่ยง
ไม่เสถียร = ปลอดภัยติดลบมาก
จับแน่น = เสี่ยง
ตรวจอะไรบ้าง
ตรวจเฉพาะโอลิโกที่อยู่ well เดียวกัน ไพร์เมอร์ลำดับเดียวกันที่หลาย assay ใช้ร่วมกันไม่นับเป็น primer-dimer
D × E (รวมใน assay เดียวกัน), hairpin และ self-dimer ตรวจทุกครั้ง
ตั้งค่า m/z และ TAG ปรับมวล (ขั้นสูง ค่าเริ่มต้นตรงกับไฟล์ Book1)
มวลเบสของ TAG และตำแหน่งคอลัมน์
คู่ที่ห้ามอยู่ well เดียวกัน (กำหนดเอง) เพิ่มจากที่ระบบหาเองจากผลตรวจ primer และไพร์เมอร์ PCR ร่วม
อนุญาตให้ใช้ไพร์เมอร์ PCR (D/E) ร่วมกัน ปกติระบบจะแยก well ให้ SNP ที่ใช้ไพร์เมอร์ตัวเดียวกัน (amplicon ซ้อนกัน) ถ้าอยากให้อยู่ well เดียวกันได้ ให้ติ๊กกลุ่มที่เจอ หรือใส่คู่ SNP เอง
ยังไม่มีข้อมูล โหลด assay ก่อน แล้วระบบจะแสดงกลุ่ม SNP ที่ใช้ไพร์เมอร์ร่วมกัน
3สรุปผล
ดูผล primer ของ:
คลิกช่องสถานะเพื่อดูโครงสร้างที่เกิดขึ้น HP = hairpin, SD = self-dimer (ตัวเลขคือ ΔG kcal/mol) ภายใน assay = D/E/UEP ของ assay เดียวกัน ข้ามแถว = ชนกับ assay อื่นใน well เดียวกัน (ไม่นับไพร์เมอร์ที่ใช้ร่วมกัน)
เลือก well ที่จะดู แถวและคอลัมน์คือโอลิโกทุกตัวใน well (D, E, UEP ของแต่ละ assay) ตัวเลขคือ ΔG ของโครงสร้างที่เสถียรที่สุด กรอบม่วง = assay เดียวกัน, เส้นทแยง = self-dimer, 3′ = มีโครงสร้างที่ปลาย 3′ เกินเกณฑ์เฝ้าระวัง, "=" = ไพร์เมอร์ตัวเดียวกัน (ใช้ร่วมกัน), "–" = ประเภทที่ปิดการตรวจไว้
วิธีคำนวณและข้อจำกัด
- ลำดับขั้น: โหลด assay → ตรวจ primer ทุกคู่ (hairpin, self-dimer, cross-dimer) และ m/z ที่ชนกัน → ถ้าเจอปัญหาระดับ “ไม่ผ่าน” ถึงจะจัด well และ TAG ใหม่ → ตรวจซ้ำแยกต่างหากจากไฟล์ที่จะ export → แปลงเป็น NC Alignment
- คู่ที่ห้ามอยู่ well เดียวกัน ที่ส่งให้ตัววางแผนมาจาก 3 ทาง: (ก) คู่ assay ที่ primer ชนระดับ “ไม่ผ่าน” (หรือ “เฝ้าระวัง” ถ้าเลือกแบบเข้ม) (ข) คู่ที่ใช้ไพร์เมอร์ PCR ตัวเดียวกัน (amplicon ซ้อนกัน) ซึ่งจะปิดทั้งหมดก็ได้ หรือ อนุญาตเฉพาะบางตำแหน่ง ก็ได้ (ติ๊กกลุ่มที่เจอหรือใส่คู่ SNP เอง) ตำแหน่งที่อนุญาตแล้วจะไม่ถูกบังคับแยก well (ค) คู่ที่กำหนดเอง
- ตัววางแผน (มาจาก MA-Mass-Optimizer): ค้นแบบ DFS เพื่อให้แก้ TAG น้อย SNP ที่สุด (เริ่มจาก 0 แล้วค่อยเพิ่ม) และย้าย SNP ข้าม well ได้ 6 ครั้งต่อสาขา บวกจำนวนครั้งที่ต้องย้ายแน่ๆ (SNP ที่ล้น plex และคู่ห้ามที่อยู่ well เดียวกันตั้งแต่แรก) ถ้าแก้ TAG ครบโควตาแล้วยังไม่ผ่าน จะลองย้าย SNP ที่ขวางไป well อื่นต่อ รอบแรกจะไม่ย้าย SNP ใน well ที่เก็บไว้ ถ้าไม่ได้ค่อยเปิดให้ย้าย ถ้าตั้งจำนวน well มากกว่าเดิมจะเปิด well ใหม่ให้ ถ้าน้อยกว่าเดิมจะเลือก well ที่จะเก็บไว้แล้วย้าย SNP ที่เหลือเข้าไป
- TAG ปรับมวล: เบสตัวพิมพ์เล็ก a/c/g/t ยาว 1–4 ตัวที่หัว 5′ ของ UEP (และ EXT ทุกตัวของ SNP เดียวกัน) ห้ามเบสเดียวกันติดกันเกิน 2 ตัว และไม่แตะตัวพิมพ์ใหญ่เลย m/z ใหม่ = m/z เดิม + (มวล TAG ใหม่ − มวล TAG เดิม)
- เหตุผลเชิงทฤษฎี: ถ้าทำจำนวน well ตามเป้าไม่ได้ ระบบจะหาจำนวน well ขั้นต่ำจาก (1) กลุ่ม assay ที่ต้องแยก well กันทุกคู่ (clique ของข้อห้าม รวมคู่ที่ m/z ชนแบบเปลี่ยน TAG ยังไงก็ไม่หาย) และ (2) เพดาน plex ต่อ well ถ้าเป้าต่ำกว่าขั้นต่ำนี้ถือว่าพิสูจน์แล้วว่าทำไม่ได้ ถ้าไม่ต่ำกว่าแต่หาแผนไม่เจอ ระบบจะบอกแค่ว่า “หาไม่เจอในเวลาและขอบเขตที่ค้น” ไม่ได้แปลว่าพิสูจน์แล้ว
- ปัญหาในตัวไพร์เมอร์เอง (hairpin, self-dimer, คู่ใน assay เดียวกัน) ย้าย well หรือแก้ TAG ช่วยไม่ได้ ระบบแยกแสดงไว้ว่าต้องออกแบบใหม่ UEP ตรวจหลังตัด tail ตัวพิมพ์เล็กออกแล้ว ผลจึงไม่ขึ้นกับ TAG ปรับมวล
- ใช้ nearest-neighbor (SantaLucia 1998) แก้ผลของเกลือด้วย Na⁺ เทียบเท่า = mono + 120·√(Mg − dNTP) ส่วน dimer คิด duplex initiation ที่ปลาย helix ทั้งสองข้าง ถ้าเป็น self-dimer แบบสมมาตรจะบวก symmetry correction ด้วย ส่วน hairpin คิด stack + loop + ค่าปรับปลาย A·T
- Tm hairpin = ΔH/ΔS และ Tm dimer = ΔH/(ΔS + R·ln(C/x)) โดย x = 1 (self-dimer) หรือ 2 (สองสายต่างกัน) Tm ไพร์เมอร์ใช้ SantaLucia + C/4 แบบ primer3 ค่า ΔG เป็นค่ามาตรฐานที่ 1 M ส่วน Tm คิดจากความเข้มข้นจริง
- ไม่รองรับ bulge ไม่คิด dangling end/terminal mismatch และไม่ตรวจการจับกับ template หรือจีโนม ค่าที่ได้เป็นค่าประมาณไว้คัดกรอง จะไม่ตรงกับ NetPrimer, primer3 หรือ OligoAnalyzer เป๊ะๆ
- NC Alignment: แถว F คงทิศเดิม แถว R สลับ D↔E แล้ว reverse complement D = PCR tag-ส่วนที่เหลือ, E = ตัด PCR tag แล้ว reverse complement, N, Q, T, W, Z ตัด TAG ตัวพิมพ์เล็กที่ต้นสายออก (แถว R ทำ reverse complement ด้วย และ complement ค่า EXT*_CALL ให้ตรงกับลำดับ ปิดได้ในแท็บ Export) ใช้ทำ alignment บนสาย NC เท่านั้น ห้ามเอาไปสั่งสังเคราะห์ไพรเมอร์